രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പുതിയ സംയോജിത സമുച്ചയമായ ‘സേവ തീർത്ഥ്’ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്രമോദി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തതോടെ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രം പുതിയ വിലാസത്തിലേക്ക് മാറി. പ്രധാന എക്സിക്യൂട്ടീവ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരൊറ്റ കുടക്കീഴിൽ ഏകീകരിച്ച് ഭരണപരമായ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ സമുച്ചയം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. സാങ്കേതിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, ഏകോപിത ഭരണ സംവിധാനം എന്നിവയെ മുൻനിർത്തിയാണ് ‘സേവ തീർത്ഥ്’ നിർമ്മിച്ചത്. ഈ മാറ്റത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി 100 രൂപയുടെ സ്മാരക നാണയവും പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ന് പുറത്തിറക്കും.
സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കുശേഷം ആദ്യമായാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് ചരിത്രപരമായ സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് സാക്ഷിയാകുന്നത്. ഈ മാറ്റം ഭരണഘടനാപരമായ സംവിധാനത്തിൽ ഒരു പുതിയ അധ്യായം തുറക്കുന്നതായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ചരിത്രപാരമ്പര്യമുള്ള പഴയ കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭാവിമുഖിയായ സമുച്ചയത്തിലേക്കുള്ള ഈ നീക്കം, ഇന്ത്യയുടെ ഭരണരീതിയിലെ നവീകരണ ചുവടുവയ്പ്പായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
“ഇന്ത്യയുടെ ഭരണ-ഭരണ ഘടനയിലെ പരിവർത്തന നാഴികക്കല്ല്” എന്ന് സർക്കാർ വിശേഷിപ്പിച്ച ആ നിമിഷത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി, പ്രധാനമന്ത്രി 100 രൂപയുടെ സ്മാരക നാണയവും പുറത്തിറക്കും. ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സൗത്ത് ബ്ലോക്കിൽ നിന്ന് പുതിയ സമുച്ചയത്തിലേക്കുള്ള ഈ മാറ്റം, ഇന്ത്യയുടെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന് വിരാമമിടുന്നതായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, പുതിയ കെട്ടിടത്തിന്റെ പേര് ‘സേവാ തീർത്ഥ്’ എന്നത് പൊതുസേവനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
നിരവധി പ്രധാന മന്ത്രാലയങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സേവാ തീർത്ഥ്, കർതവ്യ ഭവൻ 1, 2 എന്നിവയുടെ ഔപചാരിക ഉദ്ഘാടനത്തിന് മുമ്പ് ഉച്ചയ്ക്ക് 1.30 ന് പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ‘സേവാ തീർത്ഥ്’ എന്ന പേര് അനാച്ഛാദനം ചെയ്യും . ആധുനികവും കാര്യക്ഷമവും പൗര കേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഒരു ഭരണ ആവാസവ്യവസ്ഥ കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടാണ് ഈ പദ്ധതി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞു.
പതിറ്റാണ്ടുകളായി, സെൻട്രൽ വിസ്റ്റ മേഖലയിലുടനീളം പഴകിയതും വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി ചിതറിക്കിടക്കുന്നതുമായ കെട്ടിടങ്ങളിലാണ് വിവിധ മന്ത്രാലയങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ഇതുമൂലം വകുപ്പുകൾക്കിടയിലെ ഏകോപനത്തിൽ വീഴ്ചകൾ, ഭരണപരമായ വൈകല്യങ്ങൾ, ലോജിസ്റ്റിക്കൽ തടസ്സങ്ങൾ, കൂടാതെ ഉയർന്ന അറ്റകുറ്റപ്പണി ചെലവുകൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്ന വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു.
ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി, പ്രധാന ഭരണഘടകങ്ങളെ ഒരൊറ്റ സമുച്ചയത്തിലേക്ക് ഏകീകരിച്ച്, തടസ്സമില്ലാത്ത ഏകോപനത്തിനും കാര്യക്ഷമമായ പ്രവർത്തനത്തിനുമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഭാവിമുഖിയായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയെന്നതാണ് പുതിയ സമുച്ചയങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം. സാങ്കേതികവിദ്യയിലും സുരക്ഷയിലും ഊന്നൽ നൽകിയ ഈ സമുച്ചയങ്ങൾ ഭരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ കൂടുതൽ സുതാര്യവും കാര്യക്ഷമവും ആക്കുമെന്നാണ് സർക്കാർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസ് പ്രവർത്തിച്ചുവന്നിരുന്ന സൗത്ത്, നോർത്ത് ബ്ലോക്കുകൾ ‘യുഗേ യുഗീൻ ഭാരത് സംഗ്രഹാലയ’ എന്ന പൊതു മ്യൂസിയമാക്കി മാറ്റും. ആസൂത്രിത മ്യൂസിയത്തിന്റെ വികസനത്തിനുള്ള സാങ്കേതിക സഹകരണത്തിനായി 2024 ഡിസംബർ 19 ന് ഫ്രാൻസിന്റെ മ്യൂസിയം വികസന ഏജൻസിയുമായി ഒരു കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.